meron nga

Kahapon, gumising ako nang maaga upang dumalo sa kumperensya tungkol sa pilosopiya ni Padre Roque Ferriols sa Ateneo kasama ang aking kaibigang si C., na nagtapos ng sosyolohiya sa Ateneo at naging kaklase ko sa pilosopiya sa UP. Interesante ang naganap na talakayan. Bagamat hindi kakaiba ang mga kaisipang ipinaliwanag, tulad ng ating limitadong pagdanas sa “meron” (i.e. “itong-ito” o “what is”), isang pagdanas na nababatid lamang natin sa pamamagitan ng wika, na siyang ating ginagamit sa pag-abstraksyo ng mga konseptong nakakatulong sa pag-unawa ng meron, ngayon ko lang pinagmuni-munihan ang mga kaisipang iyon sa wikang Filipino. Madalas kong ginagamit ang Filipino sa pakikipag-usap, ngunit Inggles ang aking karaniwang ginagamit sa pag-iisip at pagsusulat. Nahihirapan pa rin akong magbasa at umunawa ng mga edukadong teksto na nakasulat sa Filipino, lalo na’t maliit ang aking vocabulario sa Filipino. Medyo nakakahiya at talagang nakakalungkot.

Gayunpaman, sa palagay ko ay naunawaan ko naman ang talakayan kahapon. Unang nagsalita si Dr. Barbaza at kaniyang pinag-ugnay ang mga kaisipan ni Heidegger tungkol sa wika at pag-iral sa pagpapahalaga ni Fr. Roque sa pagdanas sa wika, sapagkat sa ibayo ng salita, walang bagay na maaring mag-meron para sa atin–ang wika ang nagtatakda ng hangganan ng ating kayang mabatid at isipin.

Tinalakay naman ni Dr. Cleofas ang kahalagahan ng wastong paggamit ng konsepto, o ideyang may malinaw na kahulugan at tiyak na hangganan. Ang konsepto ay hindi ang meron–ito lamang ang nalalabi sa ating pakikipagtagpo sa meron, at sa ating pagtatangkang maunawaan ito. Nagkakaroon ng problema kapag tayo ay nangungunsepto nang walang kaakibat na masigla at kritikal na pagbatid sa meron, kapag tayo ay nagpapakulong sa mga “hungkag na abstraksyo” (ika nga ni Cleofas) dahil ayaw nating bitawan ang ating mga nalikhang konsepto, kahit na hindi na sila makabuluhan o makatotohanan. (Ika nga ng mga kaibigan ko, “Teh, dapat panghawakan ang realidad.”) Sa huli, iniugnay niya ang wastong paggamit ng konsepto sa sinabi ni Wittgenstein ukol sa kahalagahan ng imbestigasyon upang maliwanagan sa kahulugan ng mga paglalahad.

Huling nagsalita si Dr. Mariano, at kaniyang pinabulaanan ang ideya na ang agham ay replika ng meron. Ang agham ay isa lamang uri ng pang-aabstraksyo, at ni hindi ito obhetibo at unibersal, sapagkat ang subhetibong interpretasyon ay kalakip ng pagsisiyasat at pagmamasisid. At, muli, hindi saklaw ng ating pag-unawa ang kabuuhan ng meron–lagi’t-laging may malalabing misteryo na pupukaw sa ating pagkamangha, at mabuting irespeto ang mga hangganan ng ating kayang mabatid bilang tao upang hindi tayo maligaw sa paghahabol sa ating mga sariling ilusyon.

Basta ang alam ko, may napukaw sa akin ang kumperensyang iyon: ang kagustuhang mabasa ang Pambungad sa Metapisika ng mabuting padre.

Advertisements

3 thoughts on “meron nga

  1. Sa pakiwari ko, mali si Fr Ferriols sa pagtutumbas ng “meron” sa konseptong “Dasein” ni Heidegger kasi wala sa mundo ng wikang Filipino ang konseptong iyon na salin ni Heidegger sa Aleman mula sa pre-sokratikong kaisipang Griyego. Ang world-view ng Filipino ay nakaugat pa sa piyudal/tributaryong yugto ng kasaysayan, hindi sa siglong moderno ni Heidegger, o 5th/4th century Greece. Kung tama ang deskripsyon ng talakayan, nakapagtataka na hindi man lamang nabanggit ang partikular ng “life-world” ng Pilipinas ngayon kung saan nagpapalitang-kuro, o “form of life” (ayon kay Wittgenstein)–malaki’t malayong kaibahan ang mala-kolonyang sosyedad ng Filipina at Alemanya. Wala pa yata tayo sa antas o grado ng pag-iisip nina Socrates at Plato, kundi man ng mga Stoikong pilosopong Zeno na nauna kina Plato at Aristotle. Mungkahi ko na dapat mag-umpisa sa katutubong konsepto sa wika natin, ang konsepto ng “loob,” halimbawa, o “hiya.” Umpisahan siguro sa mga kaisipan nina Balagtas, Rizal, Bonifacio, Mabini, Isabelo de los Reyes, atbp…Munting suhestiyon lang ito, Ano ang palagay mo? Sonny

    Liked by 1 person

    • Hello, Sonny! Sa aking pagkakaintindi sa mga sinabi sa kumperensya (dahil hindi talaga ako pamilyar sa pilosopiya ni Fr. Ferriols; wala pa akong nababasang mga akda niya) hindi naman pinagtumbas ni Fr. Ferriols ang konsepto ng “meron” at “dasein.” Tinalakay lang ni Dr. Barbaza ang nakita niyang kaugnayan ng dalawa. Sa katunayan, inumpisahan ni Dr. Barbaza ang kanyang pagpapaliwanag sa kaugnayan na yun sa pamamagitan ng pagbibigay-konteksto sa kaisipan ni Fr. Ferriols, sa pagtalakay ng mga kaugnay na kahulugan ng salitang “meron” sa atin bilang mga Pilipino.

      Like

  2. Maraming salamat! Napansin ko rin sa mga akda nina Propesor Ferrios at Barbaza na wala, o bihira, ang reperens sa historya/lipunang Pilipinas, sa kolonisadong kultura natin, sa malaking impluwensia ng Espanya at USA sa kaisipan ng mga Pilipino, liban na lamang sa mga Muslim at mga katutubo (Igorot, Manobo, at iba pang lumad). Sa katunayan, wala pa talagang tunay na kolektibong Filipino sapagkat hati-hati pa rin ang etniko-linggwistikong pananaw. Siguro, dapat lagumin ang commonalty sa mga iba’t ibangt etniko kultura sa atin, kasama na ang mga ilustradong Rizal-Isabelo de los Reyes-Renato Constantino, atbp, upang makabuo ng isang pilosopiyang maikukumpara kina Heidegger, na nakabase naman kina Kant, Descartes, Leibniz ,Aquinas, Aristotle, Plato at Kanluraning kultura. Sa atin, malakas din ang impluwensiya ng Intsik (Buddhist, Confucian, Hindu) at Arabong pilosopiya sa mga Muslim. Kaya ang ideyang tinalakay ay ispesipikong MetroManila, bagamat kalat iyon sa mga akademikong Pilipino sa atin at abrod, kung saan naroon ang mahigit 10 milyong Pinay/Pinoy. Sori sa haba nitong munting puna. Mabuhay kayo!

    Like

Leave a message?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s